Trong khuôn khổ chương trình, LS. Châu Việt Bắc – Phó Giám đốc Trung tâm Hòa giải Việt Nam (VMC), Phó Tổng Thư ký, Ban Thư ký Tố tụng Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), Phó Giám đốc phụ trách VIAC – Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh đã tham gia chia sẻ chuyên đề “Quản trị hợp đồng, quản trị rủi ro giao dịch ngoại thương trong bối cảnh biến động thương mại toàn cầu”.

 

 

Tại phần trình bày, LS. Châu Việt Bắc nhấn mạnh rằng trong môi trường kinh doanh hiện nay, hợp đồng không chỉ là một văn bản pháp lý ghi nhận quyền và nghĩa vụ của các bên, mà còn là công cụ phân bổ rủi ro, công cụ tài chính, công cụ quản trị chuỗi cung ứng và công cụ bảo vệ khả năng vận hành liên tục của doanh nghiệp. Khi thương mại toàn cầu biến động, chính sách thuế quan thay đổi, lệnh cấm vận, gián đoạn logistics hoặc các tiêu chuẩn mới về tuân thủ ngày càng trở nên phổ biến, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “thị trường sẽ ổn định” sang tư duy “khủng hoảng hoặc thay đổi lớn có thể xảy ra”.

 

Dưới góc độ quản trị tranh chấp, LS. Châu Việt Bắc chỉ ra rằng, nhiều tranh chấp thương mại lớn phát sinh không phải do các bên thiếu thiện chí, mà từ việc hợp đồng không quy định rõ ràng hoặc không phân bổ rủi ro phù hợp. Nếu các kịch bản về chi phí vận chuyển tăng, thuế phí phát sinh do bên nào chịu, hay rủi ro giao hàng chậm do hạn chế thương mại hoặc biến động pháp luật không được dự liệu trước, thì bất đồng là điều khó tránh khỏi. Điều này không chỉ làm gia tăng chi phí xử lý tranh chấp mà còn trực tiếp đe dọa đến mối quan hệ hợp tác lâu dài giữa các bên.

 

 

 

Bên cạnh việc nhấn mạnh vai trò của khâu đàm phán, rà soát và thiết kế hợp đồng, LS. Châu Việt Bắc đặc biệt tập trung phân tích cách doanh nghiệp xử lý khi tranh chấp vừa phát sinh. Theo ông, ngay khi có dấu hiệu bất đồng, các bên cần chủ động trao đổi, chia sẻ dữ liệu, đánh giá tổn thất và cùng tìm giải pháp thay vì cố giữ lập trường pháp lý cứng nhắc. Cách tiếp cận này không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì quan hệ thương mại, hạn chế việc đưa tranh chấp ra Tòa án hoặc Trọng tài, mà còn giảm thiểu tối đa thiệt hại và tiết kiệm chi phí phát sinh.

 

Từ kinh nghiệm thực tiễn trong giải quyết tranh chấp, LS. Châu Việt Bắc khẳng định rằng trong nhiều trường hợp, giải pháp thương lượng có thể hiệu quả hơn việc chỉ tập trung vào thắng – thua về mặt pháp lý. Đối với các tranh chấp phát sinh từ biến động thị trường, gián đoạn chuỗi cung ứng hoặc thay đổi điều kiện thực hiện hợp đồng, việc thương lượng lại để điều chỉnh hợp đồng hoặc sử dụng hòa giải có thể giúp các bên thống nhất được phương án linh hoạt, bảo toàn lợi ích kinh doanh và tiếp tục duy trì giao dịch.

 

Hòa giải thương mại vốn được coi là phương thức đặc biệt phù hợp trong bối cảnh các doanh nghiệp vẫn còn nhu cầu và thiện chí hợp tác sau tranh chấp. Khác với các cơ chế tài phán mang tính phân định đúng – sai, hòa giải tạo điều kiện để các bên nhận diện lợi ích thực chất, tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện hợp đồng và xây dựng giải pháp mang tính khả thi về mặt thương mại. Đây cũng là chìa khóa vàng giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát thời gian, chi phí, bảo mật thông tin và bảo vệ toàn vẹn mối quan hệ hợp tác.

 

 

Thông qua chuyên đề, LS. Châu Việt Bắc khuyến nghị doanh nghiệp cần định vị công tác quản trị hợp đồng và quản trị tranh chấp là một phần của chiến lược quản trị rủi ro tổng thể. Đội ngũ luật sư và chuyên gia pháp lý cần được tham gia ngay từ giai đoạn thiết kế, cấu trúc và đàm phán hợp đồng, thay vì chỉ xuất hiện khi tranh chấp đã thành hình. Song song đó, doanh nghiệp cần chủ động đưa vào hợp đồng các cơ chế linh hoạt như  điều khoản thương lượng lại, điều chỉnh hợp đồng,, hòa giải cũng như các điều khoản giải quyết tranh chấp phù hợp.

 

Việc đại diện VMC tham gia giảng dạy tại chương trình của VCCI tiếp tục thể hiện vai trò của Trung tâm Hòa giải Việt Nam trong việc đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng ngừa, quản trị và giải quyết tranh chấp thương mại. VMC khuyến khích doanh nghiệp tiếp cận hòa giải không chỉ có vai trò như một phương thức xử lý tranh chấp sau khi xung đột đã xảy ra, mà còn là công cụ quản trị quan hệ kinh doanh, giúp các bên bảo vệ lợi ích hợp pháp, duy trì hợp tác và phát triển bền vững giữa bối cảnh thị trường thương mại quốc tế biến động.